Palant – zapomniana polska gra zespołowa

Palant

Tradycyjna polska gra zespołowa. Polegała ona, w dużym uproszczeniu, na takim podbiciu piłeczki, by miał jak najwięcej czasu na obiegnięcie poszczególny punktów (baz) umieszczonych na obwodzie pola gry i w ten sposób zdobyciu punktów dla drużyny.

Palant – prehistoria

Bogate tradycje palanta sięgają nawet Średniowiecza. Do Polski palant miał dotrzeć w czasach Zygmunta III Wazy. Świadczą o tym liczne relacje kronikarzy i badaczy kultury. O polskim palancie pisał już sam Jan Długosz, a temat dobrze opisują Jędrzej Kitowicz, Łukasz Gołębiewski czy Oskar Kolberg. Palant jest bowiem jednym z tysięcy polskich zabaw i gier towarzyskich, jakie uprawiali nasi przodkowie. Etnolodzy wymieniają takie nazwy, jak: rochwist, kułajki, krukwie, klipa czy grele. Sporty te niemalże całkowicie są zapomniane, zarówno jeśli chodzi o tradycje ich uprawiania, jak i znajomość ich zasad. Pozostał w naszej pamięci sport najbardziej popularny, o którym wiemy najwięcej – palant.

Rozkwit i szybki upadek palanta

W Międzywojniu gra była obecna w programie szkolnym, a po 1945 rozgrywane były regularne zawody na Śląsku. Najpopularniejszymi klubami wówczas były KS Rój, KS Kuźnia Ligocka czy LZS Boguszowice. W 1952 zorganizowany był pierwsze nieoficjalne mistrzostwa palanta, zwycięzcą okazał się klub Silesia Rybnik. W 1957 roku powstał także Polski Związek Piłki Palantowej. Niestety, gra była powoli spychana na margines, zwłaszcza przez tych, którzy pragnęli odciąć polską kulturę od swych ludycznych korzeni. W 1968 ukazała się praca doktorska Zofii Dowgird „Formy gry w Palanta na obszarze Polski”. Przez media przetoczyła się wówczas fala krytyki, w której uczestniczył także Daniel Passent w artykule w „Polityce”. Na efekty nie trzeba było długo czekać w 1978 PZPP został przekształcony w Polski Związek Baseballu i Softballu. Jest to swego rodzaju ironia losu, albowiem wg badaczy i historyków, by wymienić tylko Normana Daviesa, Baseball prawdopodobnie powstał na bazie polskiego palanta i staroindiańskiej gry „chattaway”. Palant pojawił się w Stanach Zjednoczonych za sprawą polskich i niemieckich emigrantów.

Na szczęście są jeszcze w Polsce miejsca, gdzie grywa się w palanta. Wśród takich miejsc przoduje Grabów, miejscowość w województwie łódzkim, gdzie co roku we wtorek po świętach Wielkanocnych organizowano wspólny mecz palanta. Tradycji tej patronował sam proboszcz tutejszej parafii.

Drugim takim miejscem jest Cyprzanów, a trzecim Lublin, gdzie od 2008 roku organizowany jest turniej, na który przybywają nie tylko polskie kluby, ale również i z Niemczech.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *